یکی از دغدغههای مهم مادران باردار، افزایش فشار خون در بارداری است. فشار خون بالا اگر کنترل نشود، میتواند مشکلات جدی برای مادر و جنین ایجاد کند و مسیر بارداری را با خطراتی همراه کند. اما جای نگرانی نیست؛ روشها و راهکارهایی وجود دارند که میتوانند به مادر کمک کنند فشار خون خود را در حد سالم نگه دارد و بارداریای امن و راحت داشته باشد. برای آشنایی با این روشها و دریافت نکات عملی، همراه با مشاوره مامایی لیلا علی آبادی باشید و مسیر سلامت خود و فرزندتان را هموار کنید.
آشنایی با فشار خون بالا در بارداری
پس از هفته 20 بارداری زمانی که میزان فشار خون از حد مشخصی تجاوز کند، میگوییم فرد دچار فشار خون بالا در حاملگی شده است. این عارضه که شایع نیز محسوب میشود، مشمول حدود ۶% از تمام بارداریها میشود. این فشار خون میتواند در اثر دلایلی همچون سیگار کشیدن، چاقی، مصرف الکل، رژیم غذایی نامناسب، کم تحرکی، عوامل ژنتیکی، سن بالای ۴۰ سال و … رخ دهد.
معمولا مادران با فشار خون بیش از 140/ 90 mmHg علائمی همچون ورم کردن اندامها و صورت، سردرد مداوم، دفع پروتئین در ادرار، مشکلات کلیوی، کاهش ادرار دفعی، درد در اطراف معده، اختلالات کبدی و تهوع و استفراغ روبرو میشوند که باید برای کنترل آن راهکارهایی را امتحان کنند.
انواع بیماریهای فشار خون مرتبط با بارداری
مادران باردار بیش از هر زمان دیگری باید حواسشان به میزان فشار خون خود باشد. در صورت بیتوجهی به این مطلب ممکن است دچار فشار خون بالا در بارداری شوند که میتوان آنها را به سه دسته زیر طبقه بندی کرد:
فشار خون مزمن بارداری
فشار خون مزمن بارداری به فشار خون بالا که مادر از قبل از هفته ۲۰ بارداری مبتلا شده است گفته میشود. همچنین اگر مادری قبل از بارداری افزایش فشار خون داشته باشد نیز در بیماری او در این دسته قرار میگیرد/ چنین افرادی برای جلوگیری از ایجاد مشکلات کلیوی، قلبی و عروقی برای خود و جنین باید نسبت به درمان و کنترل فشار خون مزمن اقدام نمایند.
فشار خون بارداری
فشار خون بارداری همان فشار خونی است که پس از هفته ۲۰ حاملگی ایجاد میشود. معمولاً این فشار خون پس از بارداری برطرف میشود.
پره اکلامپسی
آخرین حد فشار خون بالا در بارداری، پره اکلامپسی است. این عارضه جدی باید هرچه سریعتر تشخیص داده شود تا درمانهای لازم برای آن آغاز شود. پره اکلامپسی از اورژانسهای پزشکی محسوب شده و با وجود پروتئین در ادرار و سایر مشکلات همراه است.
کنترل فشار خون در بارداری
پزشکان همواره توصیه میکنند که برای فرار از عوارض ناگوار فشار خون بارداری به طور مکرر فشار خون خود را کنترل کنید. در حقیقت رساندن فشار خون به رنج نرمال در دوران حاملگی سبب حفظ سلامت مادر و جنین میشود. برای این کار لازم است به پزشک مراجعه کرده و به طور مستمر آزمایشهای مربوطه را انجام دهید. توصیه میشود که پس از مواجه شدن با علائم فشار خون بالا حتما با پزشک خود ملاقات کنید.
پزشک برای مدیریت میزان فشار خون شما آزمایشهای ادرار منظم و با فواصل کوتاه برای کنترل پروتئین خون، سونوگرافیهای مستمر برای ارزیابی رشد جنین و بررسی حرکت جنین را پیشنهاد میدهد. به طور کلی پزشکان سعی میکنند که با این راهکارها تا حد زیادی در کنترل فشار خون نقش داشته باشند؛ زیرا در دوران بارداری مصرف داروها به شدت محدود هستند.
راههای پایین آوردن فشار خون در بارداری
فشار خون بالا در دوران بارداری، فراتر از یک عدد روی دستگاه فشارسنج است و میتواند پیامدهای جدی برای مادر و جنین داشته باشد. بسیاری از زنان فقط به دنبال دارو یا روشهای فوری هستند، اما کنترل فشار خون بارداری یک فرآیند جامع است که تحت نظر پزشک یا ماما باید انجام شود. در این متن، علاوه بر راهکارهای معمول، نکات علمی و کمتر گفتهشدهای ارائه میکنیم که به مادران کمک میکند فشار خون خود را به شکل طبیعی و ایمن مدیریت کنند.
۱. درک فشار خون بارداری
قبل از هر اقدامی، مهم است بدانید چرا فشار خون در بارداری افزایش مییابد. هورمونها، افزایش حجم خون و تغییرات عروقی بدن باعث میشوند سیستم قلبی-عروقی مادر تحت فشار قرار گیرد. در برخی افراد، ژنتیک یا شرایط زمینهای مانند دیابت یا بیماریهای کلیوی، احتمال فشار خون بالا را بیشتر میکند. شناخت علتها به شما کمک میکند بهترین استراتژی پیشگیری و درمان را انتخاب کنید.
۲. رژیم غذایی هدفمند
رژیم غذایی صرفاً به معنی کاهش نمک یا چربی نیست. تحقیقات نشان میدهد که مصرف غذاهای غنی از پتاسیم، منیزیم و فیبر میتواند فشار خون را به طور طبیعی کاهش دهد. این شامل میوههایی مانند موز و پرتقال، سبزیجات برگ سبز، مغزها و غلات کامل است. همچنین کنترل میزان پروتئین و جلوگیری از مصرف زیاد شکر میتواند فشار خون را متعادل نگه دارد. در نهایت، همه این تغییرات باید با مشاوره پزشک یا ماما و بررسی سلامت کلی مادر انجام شود.
۳. فعالیت بدنی هوشمند
ورزش در بارداری تنها برای تناسب اندام نیست؛ فعالیت بدنی منظم باعث بهبود انعطاف عروق، کاهش استرس و تنظیم فشار خون میشود. تمرینات ملایم هوازی، یوگا بارداری، شنا یا پیادهروی سبک گزینههای ایمن محسوب میشوند. نکته مهم: شدت و نوع ورزش باید بر اساس وضعیت مادر و نظر پزشک تعیین شود. حتی تمرینات تنفسی و مدیتیشن میتوانند فشار خون را به شکل ملموس کاهش دهند.
۴. مدیریت استرس و خواب
استرس مزمن و کمخوابی تأثیر مستقیم بر فشار خون دارند. روشهای مدیریت استرس مانند مدیتیشن، تنفس عمیق، موسیقی آرامشبخش و برنامه خواب منظم میتواند فشار خون را کاهش دهد. بسیاری از مادران فراموش میکنند که عوامل روانی به اندازه رژیم و ورزش اهمیت دارند.
۵. درمان دارویی تحت نظر متخصص
در مواردی که فشار خون بالا کنترل نشده باقی بماند، پزشک ممکن است داروهای مجاز دوران بارداری را تجویز کند. این داروها شامل متیل دوپا، هیدرالازین، آملودیپین و دیلتیازم هستند. مصرف داروها حتماً باید تحت نظر پزشک یا ماما باشد و از خوددرمانی اجتناب کنید، زیرا دوز و نوع دارو بر اساس وضعیت هر مادر متفاوت است.
۶. بررسیهای دورهای و پایش فشار خون
کنترل فشار خون تنها به دارو و رژیم محدود نمیشود. مادران باردار باید فشار خون خود را به طور منظم اندازهگیری کنند و هرگونه تغییر ناگهانی یا علائم غیرعادی مانند سردرد شدید، تاری دید، تورم دست و پا یا درد شکم را به پزشک گزارش دهند. پایش دقیق و منظم، کلید پیشگیری از عوارض جدی مانند پرهاکلامپسی است.

ثبت نوبت ویزیت آنلاین
با کلیک بر روی گزینه دریافت ویزیت آنلاین
نوبت خود را به راحتی ثبت کنید.

ارسال مستندات
در صورت نیاز میتوانید از طریق فرم، آزمایش
و تصاویر خود را برای پزشک ارسال کنید.

گفتگو با پزشک
در زمان مقرر، از سمت پزشک با شما
ارتباط تلفنی / متنی برقرار میشود.
درمان خانگی فشار خون بالا در بارداری
بارداری یک دوره حساس در زندگی زنان است که نیازمند مراقبت و درمان مناسب است. یکی از مشکلات شایعی که ممکن است در این دوره پیش بیاید، فشار خون بالا یا همان فشار خون بالا است. این مشکل میتواند برای مادر و جنین خطرناک باشد، بنابراین لازم است که به درمان فشارخون بالا در بارداری توجه ویژهای داده شود.
درمان فشارخون بالا در بارداری میتواند به صورت خانگی نیز انجام شود. در مرحله اول مادران باردار ممکن است به دنبال روشهای خانگی باشد. اما قبل از هر چیز، مهم است که برای تشخیص دقیق و درمان صحیح، به پزشک مراجعه کنید. اگر فشار خون بالا شما شدید است، پزشک ممکن است داروهای خاصی را برای کاهش فشار خون تجویز کند و نمیتوان تنها به روشهای خانگی متکی بود. اما علاوه بر داروها، میتوانید از روشهای خانگی نیز برای کنترل فشار خون خود استفاده کنید.
یکی از روشهای خانگی برای کاهش فشار خون بالا در بارداری، مصرف غذاهای سالم و کم نمک است. مصرف مواد غذایی غنی از پتاسیم مانند موز، هویج، انار و سبزیجات میتواند به کاهش فشار خون کمک کند. همچنین، مصرف آب به میزان کافی و ورزش منظم نیز میتواند به بهبود فشار خون کمک کند.
علاوه بر این، استراحت کافی و کاهش استرس نیز میتواند در کنترل فشار خون بالا در بارداری موثر باشد. تمرین روشهای تنفسی و یوگا نیز میتواند به کاهش استرس و بهبود فشار خون کمک کند.
با انجام روشهای خانگی مناسب و همکاری با پزشک، میتوانید فشار خون بالا خود را کنترل کنید و به سلامتی خود و جنین خود در دوره بارداری کمک کنید. حتماً به مشاوره پزشکی مراجعه کنید و از راهنماییهای او برای درمان خون بالا در بارداری بهره ببرید.با این حال برای درمان فشار خونهای بالایی که نیاز به مصرف دارو دارند، توصیه میشود که جهت کنترل این عارضه نکات زیر را در نظر داشته باشید:
- فعالیت داشته باشید
- مصرف نمک را کم کنید
- پتاسیم زیاد مصرف کنید
- استرس خود را کنترل کنید

درمان اورژانسی فشار خون بالا در بارداری
فشار خون بالا در بارداری میتواند خطرات جدی برای مادر و جنین داشته باشد، بهویژه اگر به پرهاکلامپسی یا سایر عوارض مرتبط منجر شود. اگر فشار خون شما بالای 160/110 باشد، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. اما در شرایط اورژانسی، برخی اقدامات میتوانند به کاهش سریع فشار خون کمک کنند.
اقدامات فوری در خانه (تا رسیدن به پزشک)
- استراحت در حالت نیمهنشسته – به پهلوی چپ دراز بکشید تا جریان خون به جنین بهتر شود.
- تنفس عمیق و آرام – استرس و اضطراب میتوانند فشار خون را بالاتر ببرند.
- کاهش مصرف نمک – حتی یک وعده غذایی پرنمک میتواند فشار خون را تشدید کند.
- نوشیدن آب کافی – کمآبی ممکن است فشار خون را افزایش دهد.
- دوری از محرکها – از مصرف چای، قهوه و مواد کافئیندار خودداری کنید.
درمان پزشکی اورژانسی
اگر به پزشک مراجعه کنید، ممکن است روشهای زیر را برای کنترل سریع فشار خون توصیه کند:
- مصرف داروهای فشار خون مانند متیل دوپا، لابتالول یا هیدرالازین (فقط با تجویز پزشک)
- تزریق منیزیم سولفات در صورت خطر پرهاکلامپسی
- بررسی وضعیت جنین و مادر با آزمایشهای لازم و بستری شدن در بیمارستان در صورت نیاز
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر علائم زیر را دارید، فوراً به پزشک مراجعه کنید:
✅ فشار خون بالای 160/110 که پایین نمیآید
✅ تورم ناگهانی در دستها، پاها یا صورت
✅ سردرد شدید و مداوم
✅ تاری دید، دوبینی یا دیدن لکههای نوری
✅ درد شدید در قسمت فوقانی شکم
⚠️ نکته مهم: خوددرمانی نکنید! برخی داروهای فشار خون در بارداری خطرناک هستند و باید تحت نظر پزشک مصرف شوند.
💡 توصیه ویژه: اگر نگران سلامت خود و جنین هستید، شرکت در دورههای آموزشی مانند دوره هوش جنین لیلا علیآبادی میتواند شما را با راهکارهای صحیح تغذیهای و مراقبتی آشنا کند تا از بروز چنین مشکلاتی پیشگیری کنید. 😊
برای کاهش فشار خون در بارداری چه بخوریم
اگر در دوران بارداری دچار فشار خون بالا هستید، تغذیه مناسب میتواند نقش مهمی در کنترل و کاهش آن داشته باشد. در ادامه، خوراکیهایی را معرفی میکنیم که به کاهش طبیعی فشار خون کمک میکنند.
1. خوراکیهای سرشار از پتاسیم 🥑🍌
پتاسیم به متعادل کردن سطح سدیم در بدن و کاهش فشار خون کمک میکند. مواد غذایی زیر منبع عالی پتاسیم هستند:
✅ موز 🍌
✅ آووکادو 🥑
✅ سیبزمینی (بهویژه شیرین) 🥔
✅ اسفناج و سبزیجات برگ سبز 🥬
✅ پرتقال و آب پرتقال 🍊
2. مواد غذایی سرشار از منیزیم 🥜🥦
منیزیم باعث شل شدن عروق خونی و کاهش فشار خون میشود:
✅ بادام و گردو 🌰
✅ دانه کدو تنبل 🎃
✅ عدس و لوبیا 🥣
✅ شکلات تلخ (حداقل ۷۰٪) 🍫
✅ کلم بروکلی 🥦
3. لبنیات کمچرب 🥛
✅ ماست پروبیوتیک
✅ شیر کمچرب
✅ دوغ کمنمک
این خوراکیها حاوی کلسیم هستند که به کنترل فشار خون کمک میکند.
4. سیر و پیاز 🧄🧅
✅ سیر خام دارای ترکیباتی است که موجب گشاد شدن رگها و کاهش فشار خون میشود.
✅ پیاز حاوی کورسیتین است که خاصیت ضدالتهابی دارد و فشار خون را کاهش میدهد.
5. چای و دمنوشهای گیاهی ☕
✅ چای ترش – اثر ضد فشار خون دارد، اما نباید در مصرف آن زیادهروی کنید.
✅ دمنوش بابونه و بادرنجبویه – آرامشبخش و کاهنده فشار خون ناشی از استرس.
6. منابع امگا ۳ 🐟
✅ ماهی سالمون و قزلآلا
✅ گردو و دانه چیا
✅ روغن زیتون فرابکر
7. آب کافی بنوشید 💧
کمآبی میتواند باعث افزایش فشار خون شود، بنابراین مصرف ۸ تا ۱۰ لیوان آب در روز را فراموش نکنید.
خوراکیهایی که باید محدود کنید 🚫
❌ نمک و غذاهای شور (مانند چیپس، فستفود، ترشیجات)
❌ کافئین زیاد (قهوه، چای پررنگ، نوشابههای گازدار)
❌ غذاهای فرآوریشده و کنسروی

ثبت نوبت ویزیت آنلاین
با کلیک بر روی گزینه دریافت ویزیت آنلاین
نوبت خود را به راحتی ثبت کنید.

ارسال مستندات
در صورت نیاز میتوانید از طریق فرم، آزمایش
و تصاویر خود را برای پزشک ارسال کنید.

گفتگو با پزشک
در زمان مقرر، از سمت پزشک با شما
ارتباط تلفنی / متنی برقرار میشود.
سخن پایانی
فشار خون بالا در بارداری یکی از عارضههای نسبتا رایج در مادران باردار است که انواع مختلفی دارد. در صورتی که نسبت به درمان و کنترل این عارضه بیتوجهی شود، ممکن است مشکلاتی گریبان مادر و جنین را بگیرد؛ بنابراین باید تغذیه و سبک زندگی خوبی داشته و در صورت مشاهده علائم خاص سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
