خونریزی بعد از زایمان یکی از موضوعاتی است که تقریباً هر مادر تازه‌زایمانی با آن مواجه می‌شود؛ اما چیزی که در عمل اهمیت دارد، فقط دیدن خون نیست. سؤال مهم‌تر این است که آیا روند خونریزی با روند طبیعی بهبود بدن مادر هماهنگ است یا می‌تواند نشانه یک مشکل باشد؟

مادری که تازه زایمان کرده ممکن است روزی خونریزی قرمز داشته باشد، روز دیگر مقدار آن کمتر شود، بعد از شیردهی کمی افزایش پیدا کند یا چند هفته بعد دوباره لکه‌بینی ببیند. در طرف مقابل، گاهی خونریزی شدیدی رخ می‌دهد که نباید آن را به حساب «طبیعی بودن خونریزی بعد از زایمان» گذاشت.

به همین دلیل، در این مقاله با کمک کارشنلس مامایی لیلا علی آبادی فقط نمی‌خواهیم بگوییم خونریزی بعد از زایمان چند روز طول می‌کشد؛ بلکه می‌خواهیم به یک سؤال مهم‌تر پاسخ دهیم:

چطور بفهمیم خونریزی بخشی از روند طبیعی بهبود است و چه زمانی باید آن را جدی بگیریم؟

در این راهنما، درباره لوشیا، خونریزی بعد از زایمان طبیعی و سزارین، قطع و وصل شدن خونریزی، خونریزی بعد از ۴۰ روز، علت خونریزی زیاد، PPH، داروهای مورد استفاده و علائم هشدار صحبت می‌کنیم.

هشدار پزشکی: اگر خونریزی شما ناگهانی و شدید است یا همراه با سرگیجه، احساس غش، ضعف شدید، تپش قلب، تنگی نفس، رنگ‌پریدگی، تب یا درد شدید است، خواندن ادامه مقاله نباید باعث تأخیر در مراجعه فوری به مرکز درمانی شود.

۵ نکته‌ای که در ارزیابی خونریزی بعد از زایمان مهم می‌دانم

در آموزش مادران، یک اشتباه رایج این است که خونریزی بعد از زایمان را فقط با «تعداد روزها» بسنجیم.

در یک رویکرد بالینی، من ترجیح می‌دهم مادر به جای حفظ کردن یک عدد، الگوی خونریزی و وضعیت عمومی بدنش را بشناسد.

۱. همیشه مقدار خونریزی را در کنار روند آن ببینید

اینکه امروز خونریزی دارید، به‌تنهایی اطلاعات کافی نمی‌دهد.

باید ببینیم نسبت به روزهای قبل چه تغییری کرده است.

اگر خونریزی به‌تدریج کمتر می‌شود، رنگ آن تغییر می‌کند و حال عمومی مادر خوب است، معمولاً با روند طبیعی پس از زایمان هماهنگ‌تر است.

اما اگر خونریزی پس از کاهش دوباره به شکل واضح افزایش پیدا کند، موضوع متفاوت است.

۲. «۴۰ روز» مرز پزشکی بین طبیعی و غیرطبیعی نیست

یکی از باورهای رایج این است که هر خونریزی تا ۴۰ روز بعد از زایمان طبیعی است.

این برداشت دقیق نیست.

ممکن است ترشحات پس از زایمان چند هفته ادامه داشته باشند، اما شدت خونریزی، روند آن و علائم همراه اهمیت بیشتری از عدد ۴۰ روز دارند.

۳. حال عمومی مادر به اندازه مقدار خون اهمیت دارد

گاهی مادر نمی‌تواند مقدار خون ازدست‌رفته را دقیق تخمین بزند.

در این شرایط، علائمی مانند سرگیجه، ضعف، تپش قلب، رنگ‌پریدگی، احساس غش یا تنگی نفس اهمیت زیادی پیدا می‌کنند.

WHO نیز در رویکردهای جدید خود بر تشخیص سریع خونریزی پس از زایمان و توجه به وضعیت بالینی مادر تأکید دارد.

۴. برای هر خونریزی نباید به دنبال «قرص قطع خونریزی» بود

اگر علت خونریزی مشخص نباشد، مصرف خودسرانه دارو می‌تواند فقط علامت را تغییر دهد، در حالی که علت اصلی همچنان وجود دارد.

در خونریزی پس از زایمان، اول باید پرسید:

چرا خونریزی اتفاق افتاده است؟

بعد بر اساس علت، درمان انتخاب می‌شود.

۵. آموزش مادر بخشی از مراقبت پس از زایمان است

مادر باید قبل از ترخیص بداند چه چیزی طبیعی است، چه علائمی هشدار محسوب می‌شوند و در صورت بروز خونریزی شدید دقیقاً باید چه اقدامی انجام دهد.

این موضوع فقط یک مسئله آموزشی نیست؛ تشخیص زودهنگام PPH می‌تواند در جلوگیری از عوارض جدی اهمیت داشته باشد. WHO در راهنمای جامع ۲۰۲۵ خود بر اجرای سریع مداخلات مبتنی بر شواهد برای پیشگیری، تشخیص و درمان PPH تأکید کرده است.

خونریزی بعد از زایمان چیست؟

بعد از تولد نوزاد، جفت از دیواره رحم جدا می‌شود. محل اتصال جفت در داخل رحم باید به‌تدریج ترمیم شود و رحم نیز با انقباض خود به اندازه پیش از بارداری نزدیک شود.

در این مدت، خون، مخاط و بافت‌های باقی‌مانده از رحم خارج می‌شوند.

به این ترشحات لوشیا (Lochia) گفته می‌شود.

لوشیا بخشی از روند طبیعی پس از زایمان است و بعد از زایمان طبیعی و سزارین هر دو دیده می‌شود.

در روزهای ابتدایی معمولاً خونریزی قرمزتر و بیشتر است و سپس به‌تدریج کاهش پیدا می‌کند و رنگ آن تغییر می‌کند. منابع NHS نیز طول معمول لوشیا را چند هفته عنوان می‌کنند و تأکید دارند که باید در طول زمان کاهش یابد.

مشاوره زنان، زایمان و بارداری

لیلا علی‌آبادی | کارشناس مامایی

● آنلاین و آماده پاسخگویی

رزرو مشاوره آنلاین

خونریزی طبیعی بعد از زایمان چگونه است؟

الگوی خونریزی در همه مادران کاملاً یکسان نیست، اما معمولاً روند کلی به این شکل است:

روزهای اول؛ خونریزی قرمز

در روزهای ابتدایی، خونریزی می‌تواند شبیه یک پریود نسبتاً سنگین باشد.

ممکن است هنگام بلند شدن از تخت یا بعد از مدتی دراز کشیدن، برای مدت کوتاهی خون بیشتری خارج شود.

روزهای بعد؛ کاهش حجم خون

به‌تدریج حجم خونریزی کمتر می‌شود و رنگ آن می‌تواند به سمت صورتی یا قهوه‌ای برود.

هفته‌های بعد؛ ترشحات روشن‌تر

با ادامه روند ترمیم رحم، ترشحات می‌توانند روشن‌تر و کم‌حجم‌تر شوند.

در برخی منابع NHS، لوشیا معمولاً حدود ۲ تا ۶ هفته گزارش شده، هرچند مدت آن می‌تواند بین افراد متفاوت باشد.

بنابراین اگر بخواهیم یک اصل ساده بگوییم:

خونریزی طبیعی بعد از زایمان معمولاً باید در مسیر کلی خود رو به کاهش باشد.

تا چه مدت بعد از زایمان خونریزی داریم؟

این سؤال یکی از پرتکرارترین پرسش‌های مادران است.

پاسخ دقیق این نیست که «دقیقاً فلان روز».

لوشیا معمولاً چند هفته ادامه دارد و در طول این مدت مقدار و رنگ آن تغییر می‌کند. NHS مدت معمول را حدود ۶ تا ۸ هفته ذکر می‌کند، اما ممکن است در بعضی زنان بیشتر طول بکشد.

بنابراین به جای تمرکز روی یک عدد ثابت، این موارد را بررسی کنید:

• آیا خونریزی نسبت به روزهای قبل کمتر شده؟
• آیا رنگ آن به تدریج روشن‌تر شده؟
• آیا خونریزی دوباره به شکل واضح افزایش یافته؟
• آیا لخته‌های بزرگ یا مکرر وجود دارد؟
• آیا تب یا درد دارید؟
• آیا ترشحات بوی غیرطبیعی پیدا کرده‌اند؟
• آیا احساس ضعف، سرگیجه یا تپش قلب دارید؟

این اطلاعات برای تصمیم‌گیری بالینی بسیار ارزشمندتر از این است که فقط بگوییم «هنوز ۴۰ روز نشده».

خونریزی بعد از زایمان طبیعی چقدر طول می‌کشد؟

بعد از زایمان طبیعی، خونریزی معمولاً در ابتدا بیشتر است و سپس طی روزها و هفته‌ها کاهش پیدا می‌کند.

اما یک نکته مهم وجود دارد:

طولانی شدن لکه‌بینی با ادامه خونریزی شدید یکسان نیست.

ممکن است مادر چند هفته ترشح خونی یا لکه‌بینی داشته باشد، اما اگر خونریزی شدید باشد، هر روز کمتر نشود یا بعد از یک دوره کاهش دوباره افزایش قابل توجه پیدا کند، باید علت آن بررسی شود.

خونریزی بعد از سزارین چقدر طول می‌کشد؟

بعد از سزارین نیز لوشیا وجود دارد.

بنابراین تصور اینکه چون زایمان سزارین بوده، نباید خونریزی واژینال داشته باشم، درست نیست.

همانند زایمان طبیعی، خونریزی باید در طول زمان کاهش پیدا کند.

در صورت افزایش واضح خونریزی، لخته‌های بزرگ، تب، درد شدید یا بدبو شدن ترشحات، ارزیابی پزشکی اهمیت پیدا می‌کند.

آیا خونریزی هنگام شیردهی بیشتر می‌شود؟

بله، بعضی مادران متوجه می‌شوند هنگام شیردهی یا بلافاصله بعد از آن، خونریزی یا گرفتگی شکم کمی بیشتر می‌شود.

علت آن آزاد شدن اکسی‌توسین در هنگام شیردهی و افزایش انقباض رحم است.

این انقباض‌ها می‌توانند باعث شوند رحم بهتر جمع شود و خون و ترشحات داخل آن خارج شوند.

NHS نیز افزایش موقت خونریزی و گرفتگی هنگام شیردهی را به انقباض رحم مرتبط می‌داند.

اما این نکته نباید باعث شود هر خونریزی شدیدی را به شیردهی نسبت دهیم.

خونریزی پس از زایمان یا PPH چیست؟

PPH مخفف Postpartum Hemorrhage و به معنی خونریزی پس از زایمان است.

PPH یکی از مهم‌ترین عوارض زایمان است و می‌تواند در صورت تشخیص دیرهنگام، برای مادر خطرناک باشد.

راهنمای جامع WHO که در سال ۲۰۲۵ منتشر شده، مجموعه‌ای از ۵۱ توصیه مبتنی بر شواهد را برای پیشگیری، تشخیص و درمان PPH ارائه کرده است.

در منابع بالینی، PPH معمولاً با خونریزی قابل توجه تعریف می‌شود، اما در عمل نباید منتظر رسیدن خونریزی به یک عدد خاص ماند تا وضعیت مادر را جدی گرفت.

سرعت خونریزی و وضعیت عمومی مادر نیز مهم هستند.

خونریزی اولیه و ثانویه بعد از زایمان چیست؟

از نظر زمان شروع، خونریزی پس از زایمان می‌تواند در ساعات اولیه پس از تولد رخ دهد یا در روزها و هفته‌های بعد ظاهر شود.

خونریزی شدید در ساعات ابتدایی معمولاً نیازمند اقدام سریع است.

اما یک نکته مهم برای مادر این است که:

خطر خونریزی فقط به روز اول محدود نمی‌شود.

ACOG نیز اشاره می‌کند که خونریزی پس از زایمان می‌تواند علاوه بر ساعات ابتدایی، در هفته‌های بعد نیز رخ دهد.

به همین دلیل، افزایش قابل توجه خونریزی در روزها یا هفته‌های بعد نیز باید جدی گرفته شود.

علت خونریزی زیاد بعد از زایمان طبیعی چیست؟

برای پیدا کردن علت خونریزی، پزشک چند گروه اصلی را بررسی می‌کند.

۱. آتونی رحم؛ شایع‌ترین علت مهم

بعد از خروج جفت، رحم باید منقبض شود.

اگر رحم به اندازه کافی منقبض نشود، عروق محل اتصال جفت به‌خوبی فشرده نمی‌شوند و خونریزی می‌تواند ادامه پیدا کند.

به این وضعیت آتونی رحم گفته می‌شود.

ACOG و WHO هر دو آتونی رحم را از علل مهم خونریزی پس از زایمان معرفی می‌کنند.

۲. باقی ماندن بخشی از جفت

گاهی بخشی از بافت جفت داخل رحم باقی می‌ماند.

این مسئله می‌تواند باعث خونریزی ادامه‌دار یا خونریزی غیرطبیعی در دوره پس از زایمان شود.

۳. پارگی و آسیب‌های زایمانی

گاهی رحم به‌خوبی منقبض شده است، اما خونریزی از محل پارگی یا آسیب در واژن، دهانه رحم یا سایر قسمت‌های مسیر زایمان ایجاد می‌شود.

۴. اختلالات انعقادی

اگر سیستم انعقاد خون نتواند خونریزی را به‌خوبی کنترل کند، احتمال خونریزی شدید افزایش پیدا می‌کند.

۵. عفونت

عفونت رحم نیز می‌تواند با خونریزی غیرطبیعی همراه باشد و معمولاً ممکن است علائمی مانند تب، درد رحم یا ترشحات بدبو وجود داشته باشد.

چطور بفهمیم خونریزی طبیعی است یا خطرناک؟

یک روش ساده این است که چهار موضوع را کنار هم ببینیم:

مقدار خون

آیا خونریزی کم، متوسط یا شدید است؟

روند

آیا در حال کمتر شدن است یا بیشتر؟

علائم همراه

آیا تب، درد، بوی بد، ضعف یا سرگیجه وجود دارد؟

وضعیت عمومی

آیا مادر حال عمومی خوبی دارد یا احساس می‌کند به‌طور غیرعادی ضعیف و بی‌حال شده است؟

ACOG خونریزی شدید، خروج لخته‌های بزرگ، سرگیجه، ضعف، تپش قلب، رنگ‌پریدگی و علائم مشابه را از نشانه‌های هشدار می‌داند.

مشاوره زنان، زایمان و بارداری

لیلا علی‌آبادی | کارشناس مامایی

● آنلاین و آماده پاسخگویی

رزرو مشاوره آنلاین

قطع و وصل شدن خونریزی بعد از زایمان

این موضوع یکی از نگرانی‌های رایج مادران است.

گاهی خونریزی برای چند روز کمتر می‌شود و بعد دوباره کمی بیشتر می‌شود.

افزایش فعالیت بدنی می‌تواند باعث شود خونریزی برای مدت کوتاهی بیشتر به نظر برسد. در بعضی زنان نیز خونریزی ممکن است برای مدتی قطع و دوباره ظاهر شود. منابع NHS نیز به تغییرات میزان خونریزی در هفته‌های پس از تولد اشاره می‌کنند.

اما تفاوت مهم اینجاست:

افزایش خفیف و کوتاه‌مدت با خونریزی ناگهانی و شدید یکی نیست.

اگر خونریزی به اندازه‌ای زیاد شده که پد به‌سرعت خیس می‌شود یا با ضعف، سرگیجه، تپش قلب، درد شدید یا تب همراه است، نباید آن را صرفاً به فعالیت نسبت داد.

علت قطع نشدن خونریزی بعد از زایمان چیست؟

اگر خونریزی برای مدت طولانی ادامه دارد، چند احتمال مطرح می‌شود:

• ادامه طبیعی لوشیا
• باقی ماندن بافت جفت
• عفونت رحم
• اختلال انقباض رحم
• شروع مجدد قاعدگی
• مشکلات دیگر رحم یا سیستم هورمونی

نکته مهم این است که صرفاً با نگاه کردن به رنگ خون نمی‌توان علت را مشخص کرد.

اگر خونریزی ادامه‌دار یا رو به افزایش باشد، ممکن است پزشک به معاینه، آزمایش یا سونوگرافی نیاز داشته باشد.

خونریزی بعد از ۴۰ روز زایمان طبیعی

اگر ۴۰ روز از زایمان طبیعی گذشته و هنوز خونریزی یا لکه‌بینی دارید، ابتدا باید مشخص شود که دقیقاً چه نوع خونریزی‌ای است.

یک لکه‌بینی کم با خونریزی قابل توجه یکسان نیست.

همچنین ممکن است در برخی زنان در این زمان، بازگشت چرخه قاعدگی مطرح شود؛ به‌خصوص اگر شیردهی کامل وجود نداشته باشد.

اما اگر خونریزی:

• زیاد است،
• دوباره به رنگ قرمز روشن و حجم بالا برگشته،
• با درد همراه است،
• بوی نامطبوع دارد،
• یا با تب و ضعف همراه شده،

نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.

خونریزی بعد از ۴۰ روز زایمان سزارین

همان اصل در مورد سزارین نیز وجود دارد.

ممکن است لوشیا چند هفته ادامه داشته باشد، اما سزارین مجوزی برای طبیعی دانستن خونریزی شدید یا رو به افزایش نیست.

اگر پس از یک دوره کاهش، خونریزی دوباره زیاد شده است، پزشک باید علت آن را بر اساس زمان شروع، مقدار خونریزی و علائم همراه بررسی کند.

علت نداشتن خونریزی بعد از زایمان چیست؟

مقدار خونریزی بعد از زایمان در همه مادران یکسان نیست.

بنابراین کم بودن خونریزی به‌تنهایی لزوماً نشانه مشکل نیست.

اما اگر مادر در کنار کم بودن یا نداشتن خونریزی، درد شدید یا علائم غیرعادی دیگری داشته باشد، بررسی پزشکی ضروری است.

در واقع، در مراقبت پس از زایمان همیشه باید علائم مادر را در کنار یکدیگر تفسیر کرد، نه اینکه یک علامت را به‌تنهایی معنا کنیم.

برای خونریزی بعد از زایمان چی خوبه؟

این سؤال را باید با یک نکته مهم شروع کرد:

درمان خونریزی به علت آن بستگی دارد.

اگر خونریزی همان لوشیای طبیعی باشد، معمولاً هدف درمانی «قطع خونریزی» نیست.

بدن در حال ترمیم است و خروج این ترشحات بخشی از روند بهبود محسوب می‌شود.

اما اگر خونریزی غیرطبیعی باشد، درمان می‌تواند بسته به علت شامل دارو، کنترل انقباض رحم، درمان عفونت، بررسی بافت باقی‌مانده یا اقدامات تخصصی دیگر باشد.

راهنمای WHO نیز تأکید می‌کند که تشخیص و درمان PPH باید به‌موقع و بر اساس مداخلات مبتنی بر شواهد انجام شود.

قرص برای قطع خونریزی بعد از زایمان چیست؟

هیچ قرص واحدی وجود ندارد که بتوان آن را برای تمام انواع خونریزی بعد از زایمان تجویز کرد.

ممکن است پزشک در شرایط خاص از داروهایی برای کمک به انقباض رحم یا کنترل خونریزی استفاده کند، اما انتخاب دارو به علت و شدت خونریزی بستگی دارد.

برای مثال، اگر علت خونریزی باقی ماندن بافت داخل رحم باشد، صرفاً مصرف یک دارو ممکن است مشکل اصلی را حل نکند.

بنابراین اگر خونریزی غیرعادی دارید، به جای جست‌وجوی «قوی‌ترین قرص برای قطع خونریزی»، باید علت مشخص شود.

مفنامیک اسید برای قطع خونریزی بعد از زایمان

مفنامیک اسید از داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی است.

اما این دارو را نباید به‌عنوان درمان عمومی خونریزی پس از زایمان معرفی کرد.

اگر مادر دچار خونریزی شدید یا غیرعادی باشد، ابتدا باید مشخص شود که آیا مسئله‌ای مانند آتونی رحم، باقی ماندن بافت جفت، عفونت یا آسیب زایمانی وجود دارد یا خیر.

بنابراین مصرف خودسرانه مفنامیک اسید برای قطع خونریزی بعد از زایمان توصیه نمی‌شود.

در صورت نیاز به دارو، پزشک باید شرایط مادر، علت خونریزی، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای دیگر و وضعیت شیردهی را در نظر بگیرد.

چه زمانی خونریزی بعد از زایمان خطرناک است؟

اگر هرکدام از موارد زیر را دارید، نیاز به ارزیابی سریع دارید:

• خونریزی ناگهانی و بسیار شدید
• خیس شدن سریع پد
• خروج لخته‌های بزرگ یا متعدد
• سرگیجه
• احساس غش
• ضعف شدید
• تپش قلب
• تنگی نفس
• رنگ‌پریدگی یا پوست سرد و عرق‌کرده
• درد شدید شکم یا لگن
• تب و لرز
• ترشحات بدبو
• احساس گیجی یا بدحال شدن ناگهانی

ACOG توصیه می‌کند در صورت خونریزی شدید پس از زایمان، به‌ویژه زمانی که پدها به‌سرعت خیس می‌شوند یا علائم عمومی ایجاد شده، فوراً با ارائه‌دهنده مراقبت پزشکی تماس گرفته شود یا در شرایط اورژانسی درخواست کمک شود.

NHS نیز خونریزی ناگهانی و بسیار شدید همراه با احساس ضعف، سرگیجه یا تپش قلب را از علائم نیازمند اقدام فوری می‌داند.

پزشک چگونه علت خونریزی بعد از زایمان را پیدا می‌کند؟

تشخیص فقط با مقدار خونریزی انجام نمی‌شود.

پزشک ممکن است موارد زیر را بررسی کند:

• فشار خون و ضربان قلب
• وضعیت عمومی مادر
• مقدار و روند خونریزی
• اندازه و انقباض رحم
• وجود درد و حساسیت رحمی
• احتمال پارگی یا آسیب زایمانی
• علائم عفونت
• آزمایش خون
• بررسی انعقاد خون در صورت نیاز
• سونوگرافی در موارد منتخب

هدف این است که مشخص شود منبع خونریزی چیست و آیا مادر از نظر گردش خون پایدار است یا خیر.

مشاوره زنان، زایمان و بارداری

لیلا علی‌آبادی | کارشناس مامایی

● آنلاین و آماده پاسخگویی

رزرو مشاوره آنلاین

آیا سونوگرافی برای خونریزی بعد از زایمان لازم است؟

خیر، سونوگرافی برای تمام مادرانی که پس از زایمان لکه‌بینی دارند ضروری نیست.

اما اگر پزشک به مواردی مانند باقی ماندن بافت داخل رحم یا علت دیگری مشکوک باشد، ممکن است سونوگرافی درخواست شود.

نکته مهم این است که در خونریزی شدید، نباید مراجعه یا اقدامات اولیه را صرفاً به امید انجام سونوگرافی به تأخیر انداخت.

درمان خونریزی پس از زایمان چگونه است؟

درمان بر اساس علت و شدت خونریزی انتخاب می‌شود.

ممکن است درمان شامل موارد زیر باشد:

• داروهای مناسب برای کمک به انقباض رحم
• اقدامات پزشکی برای کنترل خونریزی
• درمان عفونت
• خارج کردن بافت باقی‌مانده در صورت وجود
• مایعات و فرآورده‌های خونی در موارد لازم
• روش‌های مداخله‌ای
• جراحی در شرایط خاص

در خونریزی شدید، اولویت با پایدار کردن وضعیت مادر و کنترل سریع خونریزی است.

WHO در راهنمای ۲۰۲۵ خود یک رویکرد یکپارچه برای پیشگیری، تشخیص و درمان PPH ارائه کرده و در سال ۲۰۲۶ نیز راهنمای اجرای این توصیه‌ها را منتشر کرده است.

یک چک‌لیست کاربردی برای مادر

اگر نمی‌دانید خونریزی شما طبیعی است یا نه، این پنج سؤال را از خودتان بپرسید:

۱. آیا خونریزی در حال کمتر شدن است؟

اگر بله، معمولاً با روند طبیعی سازگارتر است.

۲. آیا دوباره به شکل واضح افزایش پیدا کرده است؟

افزایش قابل توجه، به‌خصوص بعد از یک دوره کاهش، نیازمند توجه است.

۳. آیا لخته‌های بزرگ یا مکرر دارید؟

در این حالت بهتر است با پزشک یا ماما مشورت کنید، به‌خصوص اگر خونریزی هم زیاد باشد.

۴. آیا تب، درد شدید یا بوی بد ترشحات دارید؟

این علائم می‌توانند نیازمند بررسی عفونت یا سایر عوارض باشند.

۵. آیا سرگیجه، ضعف، تپش قلب یا احساس غش دارید؟

این علائم را نباید نادیده گرفت.

جمع‌بندی؛ مهم‌ترین چیزی که باید درباره خونریزی بعد از زایمان بدانید

خونریزی بعد از زایمان بخش طبیعی روند بهبود بدن است؛ اما هر خونریزی‌ای طبیعی نیست.

معمولاً لوشیا در روزهای اول بیشتر و قرمزتر است و سپس مقدار آن کاهش پیدا می‌کند و رنگ آن تغییر می‌کند.

آنچه باید برای مادر مهم باشد، این چهار کلمه است:

مقدار، روند، علائم، حال عمومی.

اگر خونریزی در مسیر کاهش است و مادر حال عمومی خوبی دارد، معمولاً با روند طبیعی سازگارتر است.

اما اگر خونریزی ناگهان شدید شود، بعد از کاهش دوباره افزایش واضح پیدا کند، لخته‌های بزرگ و مکرر ایجاد شود یا با ضعف، سرگیجه، تپش قلب، تنگی نفس، تب، درد شدید یا ترشحات بدبو همراه باشد، نباید منتظر ماند.

و یک نکته بسیار مهم:

برای خونریزی غیرطبیعی، دنبال قرص برای قطع علامت نباشید؛ ابتدا باید علت مشخص شود.

هدف از مراقبت پس از زایمان فقط این نیست که مادر بداند «تا چند روز خونریزی طبیعی است». هدف این است که مادر بتواند تغییرات بدن خود را بشناسد، علائم هشدار را تشخیص دهد و در زمان مناسب کمک پزشکی دریافت کند.

سوالات دیگران درباره خونریزی بعد از زایمان

تا چه مدت بعد از زایمان خونریزی داریم؟

لوشیا معمولاً چند هفته ادامه پیدا می‌کند و مقدار آن به‌تدریج کاهش می‌یابد. در برخی زنان ممکن است تا حدود ۶ تا ۸ هفته ادامه داشته باشد.

خونریزی بعد از زایمان طبیعی چقدر طول می‌کشد؟

مدت آن بین مادران متفاوت است، اما معمولاً روند کلی خونریزی باید کاهش پیدا کند و رنگ آن از قرمز به سمت صورتی، قهوه‌ای و سپس روشن‌تر تغییر کند.

علت خونریزی زیاد بعد از زایمان طبیعی چیست؟

آتونی رحم، باقی ماندن بافت جفت، پارگی‌های زایمانی، اختلالات انعقادی و عفونت از علل مهم هستند.

خونریزی پس از زایمان (PPH) در زنان چیست؟

PPH به خونریزی قابل توجه پس از زایمان گفته می‌شود و می‌تواند یک وضعیت اورژانسی باشد. تشخیص و درمان سریع آن اهمیت زیادی دارد.

چرا خونریزی بعد از زایمان قطع و وصل می‌شود؟

نوسان خفیف خونریزی می‌تواند در روند طبیعی پس از زایمان اتفاق بیفتد و فعالیت بیشتر نیز ممکن است موقتاً خونریزی را بیشتر کند. اما خونریزی شدید یا همراه با علائم هشدار باید بررسی شود.

خونریزی بعد از ۴۰ روز زایمان طبیعی نشانه چیست؟

می‌تواند ادامه لوشیا، لکه‌بینی یا در برخی افراد بازگشت چرخه قاعدگی باشد؛ اما خونریزی زیاد، دردناک، بدبو یا همراه با تب نیاز به ارزیابی دارد.

خونریزی بعد از ۴۰ روز زایمان سزارین طبیعی است؟

ممکن است ترشحات پس از زایمان همچنان وجود داشته باشند، اما خونریزی شدید یا رو به افزایش را نباید صرفاً به سزارین نسبت داد.

علت قطع نشدن خونریزی بعد از زایمان چیست؟

علت می‌تواند ادامه لوشیا، عفونت، باقی ماندن بافت جفت، مشکلات انقباض رحم، بازگشت قاعدگی یا سایر مشکلات باشد.

علت نداشتن خونریزی بعد از زایمان چیست؟

مقدار لوشیا در افراد متفاوت است و کم بودن خونریزی به‌تنهایی نشانه مشکل نیست؛ وجود درد شدید یا سایر علائم غیرطبیعی اهمیت بیشتری دارد.

برای خونریزی بعد از زایمان چی خوبه؟

اگر خونریزی طبیعی باشد معمولاً نیاز به داروی قطع‌کننده ندارد. اگر غیرطبیعی باشد، درمان باید بر اساس علت تعیین شود.

قرص برای قطع خونریزی بعد از زایمان چیست؟

داروی مناسب به علت خونریزی بستگی دارد و مصرف خودسرانه دارو برای قطع خونریزی شدید توصیه نمی‌شود.

آیا مفنامیک اسید برای قطع خونریزی بعد از زایمان مناسب است؟

مفنامیک اسید برای همه انواع خونریزی پس از زایمان مناسب نیست و نباید بدون ارزیابی پزشکی برای قطع خونریزی مصرف شود.

منابع علمی و خارجی

۱. سازمان جهانی بهداشت (WHO) – راهنمای جامع پیشگیری، تشخیص و درمان خونریزی پس از زایمان، ۲۰۲۵

WHO – Consolidated guidelines for the prevention, diagnosis and treatment of postpartum haemorrhage

این راهنما شامل توصیه‌های مبتنی بر شواهد برای پیشگیری، تشخیص و درمان PPH است.

۲. سازمان جهانی بهداشت – راهنمای اجرای توصیه‌های PPH، ۲۰۲۶

WHO – Implementation guide for postpartum haemorrhage guidelines

این سند برای اجرای عملی توصیه‌های جدید WHO در نظام مراقبت سلامت منتشر شده است.

۳. سازمان جهانی بهداشت – ارزیابی خونریزی پس از زایمان و بسته درمانی PPH

WHO – Assessment of postpartum blood loss and treatment bundle

این راهنما به ارزیابی خونریزی و اهمیت رویکرد سریع و استاندارد در درمان PPH می‌پردازد.

۴. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) – علائم هشدار پس از زایمان

ACOG – 3 Conditions to Watch for After Childbirth