کم کاری تیروئید در بارداری

کم‌کاری تیروئید در بارداری یکی از مشکلات هورمونی مهمی است که می‌تواند سلامت مادر و روند رشد جنین را تحت تأثیر قرار دهد. غده تیروئید نقش اساسی در تنظیم سوخت‌وساز بدن، رشد مغز جنین و تعادل هورمونی مادر دارد و هرگونه اختلال در عملکرد آن، به‌ویژه در دوران بارداری، نیازمند توجه و پیگیری دقیق است. کم‌کاری تیروئید در صورت تشخیص ندادن و درمان نشدن به‌موقع، می‌تواند عوارضی مانند خستگی شدید، افزایش وزن غیرطبیعی، زایمان زودرس یا اختلال در رشد جنین را به همراه داشته باشد.
این مقاله توسط مشاوره مامایی لیلا علی‌آبادی نوشته شده است و هدف آن افزایش آگاهی مادران باردار و خانم‌هایی است که قصد بارداری دارند. اگر باردار هستید یا برای باردار شدن برنامه‌ریزی می‌کنید، پیشنهاد می‌شود این مطلب را تا انتها با دقت مطالعه کنید تا با علائم، خطرات و راهکارهای مدیریت کم‌کاری تیروئید در بارداری آشنا شوید.

عوارض تیروئید در بارداری بر جنین

تیروئید یکی از غدد مهم بدن است که با ترشح هورمون‌های تیروئید، عملکردهای مختلف بدن را تنظیم می‌کند. در دوران بارداری، نقش مهمی در رشد و توسعه جنین دارد. هر گونه اختلال در عملکرد این غده می‌تواند عوارض جدی برای جنین داشته باشد. غده تیروئید جنین تا 12 هفته قادر به تولید هورمون های تیروئیدی نیست بنابراین هورمون های مورد نیاز خود را از طریق بندناف مادر دریافت میکند. حال اگر مادر دچار کم کاری تیروئید باشد نمیتواند نیاز جنین را برطرف کند. بنابراین در رشد جنین اختلال ایجاد می شود.

تیروئید کم کار در بارداری: کم کاری تیروئید می‌تواند باعث کند شدن بسیاری از عملکردهای بدن شود. در صورتی که کم کاری تیروئید در بارداری درمان نشود یا درمان آن به تاخیر بیفتد، می‌تواند با خطرات زیر همراه باشد:

• زایمان زودرس
• پره اکلامپسی (فشار خون بالا در بارداری)
• سقط جنین
• وزن کم نوزاد در هنگام تولد
• کم خونی مادر
• زاییدن نوزاد مرده

پرکاری تیروئید: سطوح بالای هورمون‌های تیروئید هم می‌تواند منجر به افزایش فشار خون مادر و پره اکلامپسی شود که خطر مرده زایی یا سقط جنین در دوران بارداری را افزایش می‌دهد.

درمان اختلالات تیروئید در بارداری برای سلامت مادر و جنین بسیار مهم است. با توجه به اینکه علائم اختلالات تیروئید شبیه به علائم طبیعی بارداری است، تشخیص آن می‌تواند چالش برانگیز باشد. بنابراین در صورت وجود هرگونه نگرانی یا علامتی از اختلال تیروئید، باید با پزشک را پیشنهاد می‌دهیم؛ مشورت کرد.

نکته دیگری که باید در نظر گرفته شود، اهمیت مراجعه منظم به پزشک و انجام آزمایش‌های لازم برای مانیتور کردن سطح هورمون‌های تیروئید است. مدیریت دارویی کم کاری تیروئید در بارداری نیز به طور معمول با تجویز لووتیروکسین، یک هورمون مصنوعی تیروئید، انجام می‌شود. این دارو کمک می‌کند تا سطح هورمون‌های تیروئید در محدوده نرمال حفظ شود و از عوارض احتمالی جلوگیری گردد.

برای کم کاری تیروئید در بارداری چه بخوریم؟

کم‌کاری تیروئید در بارداری نیازمند تغذیه‌ای مناسب است تا عملکرد غده تیروئید بهبود یابد و سلامت مادر و جنین تأمین شود. رژیم غذایی درست می‌تواند از بروز عوارض ناشی از کم‌کاری تیروئید جلوگیری کند و انرژی و متابولیسم بدن را متعادل نگه دارد. در ادامه، مواد غذایی مفید و نکات مهم تغذیه‌ای برای کنترل کم‌کاری تیروئید در بارداری آورده شده است.

1. مواد غذایی حاوی ید

2. مواد غذایی غنی از سلنیوم

3. مواد غذایی سرشار از آهن و روی

4. ویتامین D و امگا ۳

5. ویتامین‌های گروه B

6. مواد غذایی که باید محدود شوند

7. نکات مهم تغذیه‌ای برای مادران باردار با کم‌کاری تیروئید

۱. یددارها (برای تولید هورمون تیروئید)

• نمک یددار تصفیه‌شده (در حد اعتدال)
• لبنیات مثل شیر، ماست و پنیر
• تخم‌مرغ مخصوصاً زرده آن
• ماهی‌های دریایی مانند سالمون، تن و میگو

۲. مواد غذایی غنی از سلنیوم (برای کاهش التهاب تیروئید)

• آجیل برزیلی (حداکثر ۲ عدد در روز)
• ماهی، مرغ و بوقلمون
• تخم‌مرغ
• قارچ، اسفناج و دانه‌های آفتابگردان

۳. مواد غذایی سرشار از آهن و روی (برای بهبود عملکرد تیروئید)

• گوشت قرمز بدون چربی
• حبوبات مانند عدس و لوبیا
• مغزها و دانه‌ها
• سبزیجات برگ سبز مثل اسفناج و کلم بروکلی

۴. ویتامین D و امگا ۳ (برای حمایت از عملکرد غده تیروئید)

• ماهی‌های چرب مثل سالمون و ساردین
• زرده تخم‌مرغ
• مغزها و دانه‌ها مثل گردو و دانه چیا

۵. ویتامین‌های گروه B (برای تقویت انرژی و متابولیسم)

• غلات کامل مثل جو دوسر و کینوا
• سبزیجات برگ سبز
• مغزها و حبوبات

مواد غذایی که باید محدود کنید:

🚫 سویا و فرآورده‌های آن (ممکن است جذب هورمون‌های تیروئیدی را کاهش دهد)
🚫 سبزیجات خانواده کلم (مثل گل‌کلم، کلم بروکلی و کلم قمری) در حالت خام (به مقدار زیاد ممکن است عملکرد تیروئید را مختل کند، اما پخته‌شده مشکلی ندارد)
🚫 غذاهای فرآوری‌شده و قندهای تصفیه‌شده (ممکن است التهاب بدن را افزایش دهد)

نکته مهم:

🔸 قبل از ایجاد هر تغییر اساسی در رژیم غذایی، با پزشک مشورت کنید.
🔸 اگر داروی لووتیروکسین مصرف می‌کنید، آن را با معده خالی و جدا از غذاهای حاوی کلسیم یا آهن مصرف کنید تا جذب آن بهتر انجام شود.

در ادامه به برخی از مواد غذایی که می‌توانند به بهبود عملکرد تیروئید کمک کنند، اشاره شده است:

• غذاهای سرشار از ید: ید یکی از مواد مورد نیاز برای تولید هورمون تیروئید است. ماهی، میگو، لبنیات، تخم‌مرغ و نمک غنی از ید هستند.
• سلنیوم: سلنیوم به تولید و تنظیم هورمون تیروئید کمک می‌کند. گوشت، ماهی، تخم‌مرغ و گردو منابع خوبی از سلنیوم هستند.
• ویتامین‌های گروه ب: ویتامین‌های گروه B به تبدیل هورمون تیروئید T4 به فرم فعال آن یعنی T3 کمک می‌کنند. گوشت، سبزیجات برگ سبز، حبوبات و غلات کامل منابع خوبی از ویتامین‌های گروه B هستند.
• آهن: مصرف آهن نیز به تولید هورمون تیروئید کمک می‌کند. گوشت قرمز، مرغ، ماهی، حبوبات و سبزیجات برگ سبز منابع خوبی از آهن هستند که باید در رژیم غذایی زن باردار جای بگیرد.
• روی: روی به تولید هورمون تیروئید کمک می‌کند. گوشت، صدف، حبوبات، غلات کامل و بادام‌زمینی منابع خوبی از روی هستند.

در نهایت به یاد داشته باشید که این توصیه‌ها تنها بخشی از رژیم غذایی سالم هستند و نباید به عنوان جایگزین درمان پزشکی در نظر گرفته شوند. بنابراین همیشه قبل از شروع هر گونه تغییر در رژیم غذایی یا مکمل‌های غذایی با پزشک خود مشورت کنید.

نکته دیگری که باید در نظر گرفته شود، اهمیت مراجعه منظم به پزشک و یا ماما انجام آزمایش‌های لازم برای مانیتور کردن سطح هورمون‌های تیروئید است. مدیریت دارویی کم کاری تیروئید در بارداری نیز به طور معمول با تجویز لووتیروکسین، یک هورمون مصنوعی تیروئید، انجام می‌شود. این دارو کمک می‌کند تا سطح هورمون‌های تیروئید در محدوده نرمال حفظ شود و از عوارض احتمالی جلوگیری گردد.

در صورت نیاز به دارو هم خودتان خودسرانه اقدام نکنید و حتما طبق صلاحدید مشاوره ماما پیش بروید.

میزان نرمال تیروئید در بارداری

تیروئید یکی از غدد حیاتی بدن است که نقش مهمی در تنظیم متابولیسم و رشد جنین در دوران بارداری دارد. میزان هورمون‌های تیروئید در خون، که شامل TSH، T3 و T4 است، باید در حدود معینی باشد تا بارداری سالم و بدون مشکل پیش برود. میزان نرمال این هورمون‌ها ممکن است بسته به عوامل مختلفی مانند سن، سلامت عمومی و مرحله بارداری متفاوت باشد. اگر میزان هورمون‌های تیروئید خارج از حدود نرمال باشد، ممکن است باعث بروز مشکلاتی در بارداری و سلامت جنین شود. بنابراین اندازه‌گیری میزان هورمون‌های تیروئید جزء ضروریات پیگیری سلامت در بارداری است. در صورتی که نگران سلامت تیروئید در دوران بارداری هستید، بهتر است با مشاوره ماما خود مشورت کنید.

‌کم کاری تیروئید در بارداری و جنسیت جنین

کم‌کاری تیروئید یکی از شایع‌ترین اختلالات هورمونی در زنان باردار است که می‌تواند اثرات گسترده‌ای بر سلامت مادر و رشد جنین داشته باشد. هورمون‌های تیروئید نقش حیاتی در متابولیسم بدن و رشد مغز جنین ایفا می‌کنند. در صورتی که این هورمون‌ها به میزان کافی تولید نشوند، ممکن است مشکلاتی مانند خستگی شدید، افزایش وزن غیرطبیعی، اختلالات قلبی، و حتی فشار خون بالا در مادر ایجاد شود.

از دیدگاه جنینی، کم‌کاری تیروئید می‌تواند باعث کاهش رشد ذهنی و شناختی کودک شود و در موارد شدید، خطر تولد نوزاد نارس یا حتی مرگ جنین در رحم وجود دارد. همچنین، این اختلال می‌تواند به مشکلات جفت مانند پارگی زودرس منجر شود که هم سلامت مادر و هم جنین را تهدید می‌کند. بنابراین تشخیص زودهنگام و کنترل مناسب سطح هورمون‌های تیروئید در دوران بارداری اهمیت حیاتی دارد.

آیا کم‌کاری تیروئید بر جنسیت جنین تاثیر می‌گذارد؟

برخی شایعات و باورهای قدیمی نشان می‌دهند که وضعیت تیروئید مادر می‌تواند جنسیت جنین را تعیین کند. اما شواهد علمی کاملاً خلاف این باور را نشان می‌دهند. جنسیت جنین تنها توسط کروموزوم‌های جنسی تعیین می‌شود: کروموزوم X از مادر و X یا Y از پدر. هیچ اختلال هورمونی، از جمله کم‌کاری تیروئید، نمی‌تواند این روند را تغییر دهد.

در واقع، هورمون‌های تیروئید نقش حیاتی در رشد جنین و سلامت بارداری دارند، اما نه در تعیین جنسیت. بنابراین نگرانی درباره تأثیر کم‌کاری تیروئید بر دختر یا پسر بودن جنین، علمی نیست و فقط می‌تواند باعث استرس بی‌مورد شود.

مراجعه به پزشک برای کم کاری تیروئید در بارداری

از انجایی که کم کاری تیروئید در بارداری تاثیرات جدی بر سلامت مادر و جنین خواهد داشت؛ بنابراین در صورتی که علائمی از این اختلال مشاهده کنید، باید فوراً به پزشک متخصص زنان و غدد مراجعه نمایید. علائم کم کاری تیروئید ممکن است شامل خستگی، بدخلقی، بدن‌ درد، فراموشی، افزایش وزن، تورم و آکنه باشند.

همچنین در اوایل بارداری، پزشک معمولاً آزمایشات سه ماهه اول بارداری را که شامل آزمایش تیروئید هم است، برایتان می‌نویسد و در صورت تشخیص کم کاری تیروئید، درمان دارویی با دوز مناسب شروع می‌شود.

پس از شروع درمان، ممکن است هر چهار تا شش هفته سطح هورمون تیروئید شما را بررسی کند و دوز داروی شما را بر اساس نتایج کم یا زیاد کند.

درمان خانگی کم‌کاری تیروئید در بارداری

کم‌کاری تیروئید در بارداری یکی از مشکلات شایع هورمونی است که می‌تواند سلامت مادر و جنین را تحت تأثیر قرار دهد. علاوه بر درمان پزشکی که حتماً باید تحت نظر پزشک انجام شود، برخی روش‌های خانگی می‌توانند به بهبود عملکرد تیروئید و کاهش علائم کمک کنند. این روش‌ها مکمل درمان دارویی هستند و نمی‌توانند جایگزین دارو شوند، اما نقش مهمی در کنترل بیماری دارند.

• تغذیه مناسب و مصرف ید، سلنیوم و ویتامین‌ها

• مدیریت استرس با مدیتیشن، یوگا و پیاده‌روی

• ورزش سبک و منظم

• خواب کافی و با کیفیت

• مصرف آب کافی و حفظ هیدراتاسیون

• مصرف مکمل‌ها تحت نظر پزشک

• پیگیری منظم سطح هورمون‌های تیروئید

درمان خانگی کم‌کاری تیروئید در بارداری شامل تغذیه مناسب، ورزش سبک، مدیریت استرس، خواب کافی و مصرف آب است. این روش‌ها به بهبود کیفیت زندگی مادر و حمایت از رشد سالم جنین کمک می‌کنند، اما برای کنترل کامل بیماری و جلوگیری از عوارض جدی، مشاوره و درمان پزشکی منظم ضروری است.

جمع‌بندی

هورمون‌های تیروئید نقش عمده‌ای در متابولیسم بدن دارند و در سه ماهه اول بارداری برای جنین لازم و ضروری است. در این مقاله به بررسی کم کاری تیروئید در بارداری، تاثیر آن بر جنسیت جنین و روش‌های درمان کم کاری تیروئید در بارداری پرداخته شده است. اگر به دنبال راه حلی برای مدیریت کم کاری تیروئید در دوران بارداری هستید، این مقاله می‌تواند برای شما مفید باشد. در صورتی که نگران سلامت تیروئید خود در دوران بارداری هستید، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید. که به شما مشاوره مامایی لیلا علی آبادی را معرفی کردیم!

ثبت نوبت ویزیت آنلاین

با کلیک بر روی گزینه دریافت ویزیت آنلاین
نوبت خود را به راحتی ثبت کنید.

ارسال مستندات

در صورت نیاز می‌توانید از طریق فرم، آزمایش
و تصاویر خود را برای پزشک ارسال کنید.

گفتگو با پزشک

در زمان مقرر، از سمت پزشک با شما
ارتباط تلفنی / متنی برقرار می‌شود.

دریافت نوبت